Құрылтай жанындағы Қоғамдық палата қызметі қандай, оған кім кіре алады – түсіндіреміз

16.09.2026, 10:56 kz.kursiv.media

Құрылтай отырысында бірінші шақырылымдағы Қазақстан Республикасы Құрылтайының жанынан Қоғамдық палата құру туралы шешім қабылданды, деп хабарлайды Кursiv.Media.

Қоғамдық палатаны құрудың себебі неде

Құрылтайдың бірінші сессиясының ашылуында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев заң жобаларын талқылау маңызын айтқан.

«Еліміз үшін аса маңызды заң жобаларын сарапшылармен бірге жан-жақты талқылау керек. Бұл істе қағазбастылық пен салғырттыққа жол беруге болмайды. Құрылтай қоғамдағы өзекті мәселелерге дер кезінде үн қататын жалпыұлттық диалог алаңына айналуы қажет», – деген еді Президент.

Мемлекет басшысы бұл диалог алаңдарының жұмысына жоғары баға беріп, олардың заң жобаларын мазмұнды талқылауға және жан-жақты сараптамадан өткізуге ықпал еткенін атап өтті.

Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, қазіргі таңда қоғамдық палаталар институты кеңінен дамыған.

Құрылтай депутаты Айдос Сарымның айтуынша, дәл осындай бірлестіктер азаматтар мен билік арасындағы сенімді көпір қызметін атқарып, қоғамның нақты сұраныстары мен ұстанымдарын нақты көрсететін маңызды индикаторға айналып отыр.

Қоғамдық палатаның негізгі міндеттері қандай

Қоғамдық палата депутаттардың сарапшылармен, ғылыми қауымдастықпен, азаматтық қоғам, кәсіби бірлестіктер және өңірлер өкілдерімен тікелей диалог жүргізетін тұрақты жұмыс алаңына айналуы тиіс.

Палатаның негізгі міндеттерінің бірі – заң жобаларына қоғамдық және сараптамалық зерделеу жүргізу.

Бұл ең маңызды заңнамалық бастамалар бойынша балама ұстанымдарды, кәсіби бағалауларды, ықтимал ескертулер мен ұсыныстарды алдын ала ескеруге мүмкіндік береді.

«Яғни біздің міндетіміз – қоғамды әзірленіп қойған шешімдер туралы ғана хабардар етуден тұрмайтынын айтқан жөн. Бұл орайда, заңнамалық тәсілдер қалыптасып жатқан кезеңнің өзінде қоғамның оларды талқылауға нақты қатысуына мүмкіндік жасау қажет», – деді Сарым.

Палата құрамына қанша адам кіреді: шетелдік сарапшыларға мүмкіндік беріле ме

Қоғамдық палатаның құрамына 50 адам кіреді. Оның құрамына барлық саяси партиялар фракцияларынан Құрылтай депутаттарын, азаматтық қоғам мен сарапшылар қауымдастығының, үкіметтік емес және кәсіби ұйымдардың, өңірлердің өкілдерін, сондай-ақ түрлі салалардың мамандары енбек.

Құрылтай депутаты Лаура Қарабасованың айтуынша, ал шетелдік сарапшылардың көмегі белгілі бір заңдар бойынша қажет болса, оларды шақыртуға мүмкіндік бар.

Сарапшылар заң жобаларын ашық түрде алдын ала талқылайды.

Сонымен бірге Палатаның жұмысы тек заң жобаларымен шектелмейді. Сондықтан Палата құрамында кең ауқымды өкілдікті қамтамасыз ету маңызды.

Қоғамдық палатаның қоғамдық диалогтағы рөлі

Қоғамдық палатаның консультативтік-кеңесші орган ретіндегі негізгі міндеті – қоғамдық сараптаманы, кәсіби диалогты және Құрылтай мен қоғам арасындағы тұрақты кері байланысты қамтамасыз ететін нақты жұмыс тетігіне айналу.

Депутаттар мұндай алаң заң шығару жұмысын неғұрлым ашық әрі мазмұнды етуге, түрлі ұстанымдарды ескеруге және ең бастысы, азаматтардың нақты сұраныстарына жауап беретін заңдардың сапасын арттыруға мүмкіндік береді деп сенеді. Қоғамдық палатаның жұмысына қосымша қаражат бөлінбейді. Ол Құрылтайға бөлінген жалпы қаражаттың құрамына енбек.

Бүгін Құрылтай отырысында Қоғамдық палата құру жайлы шешім қабылданды.