Иран АҚШ-қа мұнай нарығы үшін маңызды ұсыныс жасады

26.09.2026, 16:01 kz.kursiv.media

Иран АҚШ-қа Ормұз бұғазын қайта ашып, Таяу Шығыстағы қақтығысты тоқтатуға бағытталған жаңа ұсыныс жасады. Тегеран қазір Вашингтонның ресми жауабын күтіп отыр, деп Kursiv Media хабарлайды.

Иран бұл бастаманы Нью-Йорктегі БҰҰ Бас Ассамблеясы кезінде көтерген. Ұсыныс АҚШ тарапына Қатар араағайындары арқылы жеткізілген. Жоспар қабылданса, Ормұз бұғазы қайта ашылып, өңірдегі соғыс қимылдарын тоқтату процесі жеті күн ішінде жүзеге асуы тиіс.

Иран сыртқы істер министрі Аббас Аракчидің айтуынша, АҚШ келісімге келуге дайын болса, жеті күндік кезеңнен кейін тараптар басқа мәселелер бойынша да кең ауқымды келіссөз бастай алады. Оның ішінде Иранның ядролық бағдарламасы да талқылануы мүмкін. Алайда Тегеран уран байыту құқығынан бас тартуға және жоғары деңгейде байытылған уран қорын елден шығаруға келіспейтінін мәлімдеді.

Иран ұсынған жоспар бойынша АҚШ Иран порттарына енгізілген блокаданы алып тастап, бұғатталған ирандық қаражатты босатуы және мұнай экспортына қатысты санкцияларды жеңілдетуі керек. Оның орнына Тегеран Ормұз бұғазын ашып, Ливанды қоса алғанда, өңірдегі соғыс қимылдарын тоқтатуды ұсынады.

Бұған дейін АҚШ пен Иран келісімге кезең-кезеңімен келу мүмкіндігін де талқылаған. Reuters дереккөздерінің айтуынша, алғашқы қадам ретінде Вашингтон Иранға қарсы экономикалық блокаданы тоқтатып, ал Тегеран Ормұз бұғазындағы кеме қозғалысын қайта қалпына келтіруі мүмкін. Иран сонымен бірге бұғатталған активтерінің бір бөлігіне қол жеткізуді көздейді.

Алайда тараптар арасындағы негізгі кедергі – ешқайсысы қысым жасау тетігін бірінші болып жоғалтқысы келмейді. АҚШ-тың қолында Иран экономикасына әсер ететін блокада мен санкциялар болса, Тегеран әлемдік мұнай тасымалы үшін аса маңызды Ормуз бұғазына ықпал ете алады. Сондықтан екі тарап та нақты қарсы қадам болмайынша өз мүмкіндігінен бас тартуға асықпай отыр.

The Wall Street Journal АҚШ президенті Дональд Трамп Иранның ұсынысын қабылдамағанын жазды. Басылым дереккөздерінің мәліметінше, Трамп Иран Вашингтонның талаптарын орындайтынына күмән келтіріп, әскери соққылардың қайта басталуын мүмкін деп санаған. Алайда Reuters бұл ақпаратты тәуелсіз түрде растай алмағанын атап өтті. Бұған дейін АҚШ өкілі араағайындар арқылы өтіп жатқан келіссөздерді «оң әрі конструктивті» деп сипаттаған.

Келіссөздер туралы жаңалық мұнай нарығына да бірден әсер етті. 25 қыркүйекте АҚШ пен Иран арасындағы бітімге қатысты үміттің күшеюінен Brent маркалы мұнай 2,1%-ға арзандап, барреліне 104,32 долларға түсті. WTI бағасы 2,3%-ға төмендеп, 92,41 доллар болды. Ирандағы соғыс басталғанға дейін әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен 20%-ы Ормұз бұғазы арқылы өткен.